Hiển thị các bài đăng có nhãn Góc trà đá. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Góc trà đá. Hiển thị tất cả bài đăng
Kenny Sang và bài học thương hiệu
Tôi không để ý lắm khi Kenny Sang tung ra MV "Tình thơ" với những câu bình luận của đám cộng đồng mạng phán về mục đích khoe của của Sang, tôi chỉ coi đó là sở thích của một "thanh niên cứng" thôi, nhưng tôi bắt đầu bị để ý đến thanh niên này khi có những phát ngôn gây sốc như con ốc và được các báo từ lá cải đến kênh mương đưa tin như một hiện tượng "mới nổi". Những phát ngôn gây "phẫn nộ" của Sang khiến tôi suy nghĩ về động cơ đằng sau của cậu này, tôi follow và quan sát Facebook của cậu ta và nhận thấy quá trình xây dựng thương hiệu của Sang rất "chỉn chu và chuẩn mực". Kết quả bây giờ thì ai cũng rõ cả.
Trong việc định vị và xây dựng thương hiệu của bất kỳ sản phẩm/dịch vụ/cá nhân nào, về cơ bản thì chỉ bao gồm hai yếu tố chính là (1) Thuộc tính và (2) Liên tưởng. Thuộc tính là xác định giá trị nào mà thương hiệu đại diện, còn liên tưởng là những đặc điểm để khiến khách hàng nhận biết ra thương hiệu đó. Nếu muốn hình dung về quá trình xây dựng thương hiệu, chẳng cần tìm đâu xa, cứ nhìn Kenny Sang là biết. Để biết tại sao Kenny Sang lại thành công trong việc xây dựng thương hiệu, xoay quanh 2 yếu tố trên, chúng ta chỉ cần trả lời 2 câu hỏi:
(1) Giá trị mà Kenny Sang đại diện là gì?
Nhắc đến Mercedes, ta nghĩ đến những chiếc xe sang dành cho giới doanh nhân; nhắc đến Louis Vuitton ta nghĩ đến những chiếc túi sang trọng của Pháp. Hay ở Việt Nam, nhắc đến Nón Sơn là nghĩ đến những chiếc nón chất lượng cao với chất liệu tự nhiên; nhắc đên Trung Nguyên ta nghĩ đến những ly coffee rang xay hảo hạng. Tương tự vậy, nhắc đến Kenny Sang là nhắc đến sự chảnh chó, coi trời bằng vung và nghĩ mình là cái rốn của cái rốn của vũ trụ, và đó chính là giá trị mà Kenny Sang đang đại diện.
Ngay từ đầu, Kenny Sang (theo góc nhìn của tôi) đã xác định rõ ràng mình đại diện cho cái gì, mục đích của Sang là muốn cộng đồng mạng phải chú ý đến cậu ta là một người như thế nào. Ở đây, Sang định vị rất cụ thể sự khác biệt "có giá trị" đối với cộng đồng mạng là xây dựng hình ảnh cá nhân rất phản cảm và dễ gây phẫn nộ, tạo những content giá trị cho giới truyền thông, một thứ mà giới báo chí luôn săn lùng và dang tay chào đón. Tất nhiên sự khác biệt phải được xã hội công nhận, nếu không nó sẽ trở nên "dị biệt", nhưng dù sao thì sự dị biệt đó chính là cái mồi câu để Sang thực hiện mục đích cho mình.
Kenny Sang cũng xác định được nhóm khán giả mục tiêu của mình, thật thuận lợi cho Sang khi mà cái đám cộng đồng mạng Việt Nam phần lớn là thuộc dạng rảnh rỗi và quan tâm đến những chuyện tào lao của thiên hạ, và chúng thì quá đông đảo và hung hãn. Một thị trường vô cùng tiềm năng và còn nhiều đất để khai thác, miễn sao định vị giá trị của mình khác với các đàn anh, đàn chị như Tưng Tưng hay Kun Kun gì đó. Quả thực sự khác biệt của Sang đã được chào đón quá nồng nhiệt.
(2) Kenny Sang xây dựng liên tưởng thế nào?
Cùng với việc xác định rõ giá trị (tiêu cực) mà mình đại diện, Kenny Sang liên tục gây sốc bằng những phát ngôn phản cảm, tưởng chừng như thiếu suy nghĩ nhưng có lẽ Sang đã tính hết cả rồi (tôi nghĩ vậy). Mục đích của Sang là muốn càng nhiều người biết đến càng tốt, càng nhiều comment đả kích, chửi rủa cậu ta thì lại càng được mục đích tăng độ nhận diện cho Sang, nếu không thì Sang chỉ việc thiết lập tài khoản Facebook cá nhân để không cho người khác comment (trừ bạn bè) là được. Thỉnh thoảng tôi quan sát lượng comment trong mỗi post của Sang, tôi nhận thấy Sang đang đạt được mục đích của mình và "mừng thầm" cho cậu ta.
Có lẽ một câu nói được coi là đại diện tiêu biểu nhất cho Sang là lời nhận xét "Hot boy đẹp trai nhất Việt Nam" của mình, cũng giống như câu "Cạp đất mà ăn" của Ngọc Chinh (vì làm gì còn Trinh nữa). Cùng với đó là những câu đại loại như "SH thì đừng mơ tôi bước lên" hay "10 tỷ chỉ bằng mấy chiếc túi của mẹ tôi"...blah bla. Hay những cuộc ăn chơi, hình chụp khoe của của cậu ta, tất cả đều vô cùng nhất quán và xoay quanh định vị thương hiệu mà Sang đã xác định ngay từ đầu.
Có lần tôi ngồi chém gió với mấy thằng bạn, tụi nó bàn về chủ đề Kenny Sang với rất nhiều trạng thái cảm xúc, từ phẫn nộ, bực tức cho đến mỉa mai, nhạo báng. Tôi nghe và cũng hùa theo tý chút gọi là có cho nó xôm, và chốt một câu:
- "Thực ra thằng Kenny Sang nó đang xây dựng thương hiệu hơi bị hay đấy"
- "Cái loại thương hiệu đấy thì chẳng có giá trị gì cả" - Thằng bạn phản biện.
Tôi cũng chẳng phải mất công giải thích làm gì vì có giải thích thì tụi nó cũng đếch hiểu, bởi góc nhìn của tôi hoàn toàn khác so với chúng nó. Và bằng chứng cho thấy gần đây một số báo đưa tin chứng minh thu nhập của Kenny Sang từ việc quay clip và tiếp tục phát ngôn cho đám cộng đồng mạng ném đá. Wow!
Một "siêu sao" xây dựng thương hiệu
Tất nhiên là tôi cũng không thích cái cách tạo thương hiệu của Sang, nó quá phản cảm và đi ngược lại giá trị chuẩn mực của xã hội, mặc dù chính điều đó đã tạo nên thành công cho cậu ta. Nhưng zoom rộng ra dưới góc độ marketing, tôi phải công nhận từng bước đi đầy "chuẩn mực" của cậu ta. Thêm một chút cho vui, chúng ta thử nhìn nhận dưới con mắt của những người làm marketing, ngoài việc đã đề cập như xác định khách hàng mục tiêu (ở đây là khán giả), tạo sự khác biệt và truyền thông nhất quán ra, chúng ta có thể nhận thấy:
Kenny Sang đã áp dụng thành công một số trong bộ 22 quy luật bất biến trong marketing của Al Ries & Jack Trout, cái thứ đã nằm lòng của chúng ta ấy mà. Ví dụ như quy luật tiên phong, quy luật độc quyền, ghi nhớ, hay việc tận dụng tốt lợi thế dẫn đầu và gây cơn sốt truyền thông (lại là khác biệt hay chết của Jack Trout.. lol). Cụ thể là Kenny Sang đã đi đầu trong việc định vị yếu tố "chảnh chó, kiêu ngạo, coi trời bằng niêu", tạo sốt bằng những phát ngôn "để đời" như Hốt Bôi đẹp nhứt Việt Nam. Nhỡ may có một thanh niên nào đó cũng muốn tạo Fame kiểu như tự nhận đẹp zai, nhà giàu xài túi tiền tỷ... thì cũng chỉ giúp Kenny Sang củng cố lại "đặc tính" của mình mà thôi, nếu muốn nổi tiếng thì không thể dùng đặc tính này được nữa, vì nó là của Kenny Sang rồi.
Không biết Kenny Sang có nghiên cứu chiến lược cạnh tranh của M.Porter hay Harvard Essentials không, nhưng quả thực cái lợi thế cạnh tranh của Sang rất khó để bắt chước bởi nó đòi hỏi bản lĩnh và độ trơ tuyệt đối mà hiếm có ai làm được. Một lợi thế tạo nên giá trị cốt lõi khó sao chép với một mạng lưới dày đặc những Anti Fan "trung thành" như thế. Thiệt là lợi hại quá đi mà.
Bạn muốn nổi tiếng ư? Đừng thả rông vếu và ngoáy mông như Bà Tưng, đừng quay clip tâm sự như Quân Kun, đừng khoe giọng hát "super cua" như Lệ Rơi, và tất nhiên đừng tự nhận mình đẹp zai nhất Việt Nam. Bởi vì đơn giản, nó đã là thương hiệu của người khác rồi, nhưng nếu bạn muốn nổi tiếng như cục *** trôi sông như vậy thì cứ yên tâm, vì thị trường "cộng đồng mạng" rảnh rỗi vẫn còn rất tiềm năng và nhiều gạch đá cho bạn. Đó là lời động viên đầy "trân thành" của tôi. Hihi
Thân thắng & quyết ái !
Học Marketing online có thực sự cần?
Tôi thấy hiện nay đang bị lạm phát những lớp học marketing online, dường như nó đã trở thành một phần tất yếu của cuộc sống đối với những người kinh doanh, từ quy mô cửa hàng nhỏ như "take away" hay những tập đoàn lớn như Coca-Cola. Không phải tốn nước bọt để bàn về điều hiển nhiên này nữa, nhưng trong số những người hiện đang "có ý định" bỏ tiền ra để học, khoảng bao nhiêu phần trăm hiểu và phân định rõ thế nào là "quảng cáo online" và "marketing online"? Và hiểu rõ sự khác nhau giữa việc "cần làm gì?" và "làm thế nào?" trước khi quyết định?
Hôm bữa có ngồi chém gió với một ông anh, ông ý hỏi tui:
- Chú biết chỗ nào học Marketing online được được mà giá mềm mềm không?
- Thế nào là được?
- Đéo gì, miễn là anh làm được mấy cái quảng cáo Facebook, Google, Email... để bán hàng ấy mà.
- Tức là anh tính đi học một lớp dạy Marketing online là để phục vụ việc kinh doanh của anh hử?
- Ờ, chứ giờ buôn bán nhỏ mà đéo biết làm mấy cái đó thì chết.
- Nếu mục đích anh sử dụng Marketing online làm công cụ phục vụ việc kinh doanh thì em nghĩ anh không cần đi học, bởi vì anh đang đứng ở vị trí kiến trúc sư chứ không phải là thợ. Việc anh cần làm chỉ là hỏi thằng thầy Google về những công cụ đó để biết mình cần làm gì với từng loại công cụ sao cho đạt hiệu quả nhất. Tất nhiên nếu anh tự nghiên cứu thì tự anh cũng làm được đáng kể chứ chẳng phải học.
...Câu chuyện tiếp diễn với việc giải thích cụ thể hơn như tôi sắp trình bày. Xuống dòng:
Thiết kế & Triển khai
Trong marketing truyền thống, một người với tư duy marketing đúng nghĩa là người đưa ra những chương trình sách lược để truyền thông, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ đến với người tiêu dùng nhằm đạt được các mục tiêu trung gian (hiểu, biết đến, thiện cảm, ưa chuộng) hoặc mục tiêu bán hàng (hành động), tùy theo quy trình của chiến dịch marketing. Một Marketing executive phải hiểu được tác dụng, giám sát và đánh giá được hiệu quả của các hoạt động quảng bá để từ đó đưa ra một chương trình hành động tổng thể. (Hiểu nôm na là thiết kế công trình và dự trù chi phí)
Giả sử một nhà marketing lựa chọn thông cáo báo chí và tổ chức sự kiện ra mắt cho sản phẩm, việc cần làm là suy nghĩ nội dung cho bài PR và chủ đề cho sự kiện. Việc triển khai phải đến tay những người có chuyên môn thực hiện tốt nhất từng công đoạn. Như để viết một thông cáo báo chí phải để người có khả năng viết lách với văn phong báo chí đảm nhiệm, hay việc tổ chức event phải để một đơn vị chuyên tổ chức sự kiện đảm nhiệm, như vậy mới phát huy được tối đa hiệu quả cho từng hạng mục (Hiểu nôm na là các kỹ sư triển khai thi công). Thật khó khăn cho một Marketer khi phải vừa lập kế hoạch, vừa thực hiện triển khai, "năng suất" không thể cao được khi thiếu tính tập trung.
Xác định mục đích
Marketing online chỉ là một trong số các công cụ phục vụ marketing chứ không phải là marketing. Một sự ngộ nhận tai hại khi đánh giá một anh thợ "quảng cáo online" là người giỏi marketing, trong khi chínhcái định nghĩa về marketing còn chưa rõ ràng (trừ trường hợp nghĩ mình là ngoại lệ). Bất kể một ai có ý định đi học những lớp gọi là "marketing online" cần phải xem xét vấn đề là xác định mục đích sử dụng các công cụ online để làm gì, muốn dùng nó để (1) phục vụ kinh doanh cho mình, hay (2) phục vụ kinh doanh cho người khác?
Cũng giống như marketing truyền thống kể trên, việc đưa ra kế hoạch quảng bá đòi hỏi sự hiểu biết nhất định trong từng hoạt động truyền thông để giám sát và đánh giá hiệu quả. Tuy nhiên, việc lên kế hoạch và việc triển khai là hai việc hoàn toàn khác nhau, mặc dù nó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong marketing online cũng y chang vậy, trước khi quyết định bỏ tiền đi học, hãy xác định mục đích trước tiên đã.
(1) Công cụ phục vụ kinh doanh
Nếu muốn kinh doanh, cái chúng ta (vì trong đó có tôi) cần biết, thậm chí phải biết rõ là hiệu quả đem lại cho doanh nghiệp khi sử dụng kênh truyền thông hoặc các công cụ quảng cáo online ra làm sao, từ đó để đưa ra những phương pháp và theo dõi, đánh giá hiệu quả của từng phương pháp mang lại. Lúc này chúng ta đang tư duy theo cách của một marketer đúng nghĩa chứ không phải người làm kỹ thuật quảng cáo.
Trên góc độ này, chúng ta sẽ phải tìm hiểu để biết "nó" là gì và hiệu quả ra sao. Chúng ta phải hiểu được hiệu quả to lớn của SEO mang lại, nhưng không có nghĩa ta phải biết làm SEO. Chúng ta phải hiểu tác dụng của Email marketing để có thể soạn email (vì việc này cũng đơn giản) chứ không cần phải biết viết phần mềm gửi Email và quan tâm tỷ lệ inbox. Chúng ta phải hiểu những công cụ trong quảng cáo Facebook để xây dựng nội dung và lựa chọn hình thức quảng cáo phù hợp, không có nghĩa là chúng ta phải biết làm những thủ thuật như tăng Like, tăng Sub, tăng Reach...hay tìm hiểu lý do vì sao quảng cáo không "cắn tiền" (mượn từ của các bạn iSocal). Hay SMS, OTT, banner, PR báo chí cũng vậy, có những việc quá đơn giản và mất chút thời gian thì tự làm được. Quan trọng là phải biết và hiểu từng công cụ có hiệu quả thế nào với chiến dịch marketing của mình.
Muốn biết kiến thức ở đâu để hiểu những công cụ này thì chỉ cần bỏ 3s hỏi Google là ra cả tỷ kiến thức, việc đi học là không cần thiết và tìm hiểu về nó cũng chẳng mất nhiều thời gian đâu. Từ đó có nhiều chuyên tâm hơn cho việc lên kế hoạch marketing, làm sao để bán được hàng, tăng nhận diện thương hiệu, định vị điểm mạnh so với đối thủ, chăm sóc khách hàng, tạo sự kiện, chiến dịch hậu mãi...vân vân - một đống việc cần làm, chứ không phải mất thời gian để mò mẫm xem cách SEO onpage hay off page dư lào, tăng tỷ lệ inbox email, tăng reach cho quảng cáo Facebook ra sao...mây mây. Đó không phải là công việc của một người làm Marketing mà là việc của những anh thợ, những người có thể phát huy tốt nhất hiệu quả công cụ quảng cáo.
VD: Lúc tôi còn phụ trách marketing cho một công ty vận tải, tôi chẳng tội gì phải mất công tìm hiểu cách thiết kế website làm gì, người có chuyên môn làm sẽ tốt hơn. Sau khi có website, tôi tự viết bài nhờ vào chút khả năng viết lách để tạo sự khác biệt so với các công ty khác.Sau đó tôi lựa chọn kênh quảng bá online phù hợp với từng thời điểm và mục tiêu kinh doanh của công ty. Từ tháng 9 - tháng 4, tôi quảng cáo Google để cho thuê xe, dùng email để chào hàng công ty trung gian và dùng SMS để chăm sóc khách hàng. Vào hè, tôi dùng thêm quảng cáo Facebook nhưng không phải bán dịch vụ "cho thuê xe" mà là "tour du lịch", vì tôi hiểu đối tượng trên Facebook là ai và mình cần làm gì. Cụ thể hơn còn nhiều râu ria về kỹ thuật và tôi không nên đụng tay, trừ những thứ quá đơn giản như gửi SMS hay quan trọng hơn là bài viết và đặt Tittle quảng cáo, vì tôi thấy mình có thể làm tốt. Quan trọng là tôi hiểu và biết cần phải làm gì để giám sát, việc còn lại cần để những người chuyên kỹ thuật thực hiện.
(2) Phục vụ kinh doanh cho người khác
Là một người từng xuất phát từ nghề quảng cáo 4 năm trước, lúc đó đến Nova và Clever còn chưa có tên tuổi, thị trường còn mới đến mức phải giới thiệu cho nhiều doanh nghiệp biết đến "quảng cáo Google" là gì, quảng cáo Facebook khi đó chỉ có banner chứ không đa dạng như bây giờ. Đến nay thì tôi không còn theo nghề quảng cáo online nữa nhưng vẫn cập nhật những thông tin mới trong lĩnh vực online. Là người nghiên cứu nhiều về marketing và có chút hiểu biết về marketing online, tôi mạnh dạn chỉ ra sự khác nhau trong tư duy giữa 2 nhóm người trong mục đích sử dụng marketing online. Nếu bạn muốn trở thành một chuyên gia trong lĩnh vực quảng cáo online bán kỹ năng đó cho những người kinh doanh khác, thì việc đi học có thể là cần thiết (nếu bạn nghĩ vậy).
"Dạy marketing online" đến nay có thể được coi là một "thị trường" đầy hỗn loạn, khi mà bất cứ ai với một lượng hiểu biết nhất định đều có thể mở lớp để dạy những người "không biết gì" hoặc "biết như không". Hoặc tệ hơn có những người mở lớp dạy người khác sau khi vừa đi học một lớp "dạy marketing online" khác của một người khác nữa..blah.bla. Đôi khi họ đi dạy mà chính họ cũng chẳng phải là người hiểu biết gì về Marketing online, một khái niệm đang bị đánh đồng với "quảng cáo online".
Cách đây mấy tháng, khoảng tháng 10, tôi thấy một quảng cáo "dạy marketing online" của một Page với tên "idea marketing", tôi sẽ chẳng nói đích tên ra nếu Page idea marketing này vẫn còn. Thời điểm tôi thấy quảng cáo và bấm thử vô, một cái Page được lập cách đây gần 1 tháng, khoảng vài trăm Likes và không hề có lấy một tương tác thành viên, tôi vừa mắc cười lại vừa bực mình. Tôi cười vì thấy một nơi tổ chức "dạy marketing online" mà chính cái Page của họ chẳng ra thằng hồn nào. Tôi bực vì chính những cá nhân/nhóm như thế này đang làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh những người yêu thích quảng cáo online với niềm vui chia sẻ kiến thức đầy hữu ích cho rất nhiều người khác.
Còn có những người thể hiện sự "nguy hiểm" khi đi dạy một kiến thức đơn giản với những người không biết gì, trong khi nếu họ quan tâm thì chỉ cần bỏ ra vài ngày tự tìm hiểu là hoàn toàn có thể thực hiện được. Như lần tôi vào làm Sale cho vatgia.com tại trụ sở Lữ Gia-Q.12, nghe nói mời một "chuyên gia" về Google adwords đến truyền đạt kiến thức. Những ai chỉ cần biết về Google adwords đều biết nó có cái mẹ gì nguy hiểm đâu mà theo như "chuyên gia" ấy nói: "Quảng cáo Google như một trận chiến "sinh tử" đầy khó khăn". Tôi nghe xong bài diễn văn tầm 15 phút của vị "chuyên gia" rồi xin phép đứng dậy ra ngoài. Larry Page của Google nghe thấy vậy chắc bối rối lắm, trong khi bất kể một cửa hàng nào sở hữu một Visa, dành chút thời gian tìm hiểu cũng có thể tự setup một chiến dịch dễ dàng. Chia sẻ kiến thức là quý, nhưng đừng nghiêm trọng hóa vấn đề lên như vậy chứ, sợ chết đi được ý.
Hãy nhớ rằng những người đi dạy và giỏi thực sự về Marketing online là những người tự bỏ công sức nghiên cứu. Từ khi Việt Nam mới có internet, Google, email, Facebook... chẳng có ai đến Việt Nam để dạy cả, tất cả là sự tự nghiên cứu của một cộng đồng nhỏ bé, rồi mở rộng nó bằng cách truyền đạt, dạy học. Giống như ngày xưa chúng tôi mày mò tìm cách tăng CTR của Facebook ads, hay "tội phạm" hơn là cách chạy Google bằng Cc chùa vậy. Bạn có thể rút ngắn quá trình tự luyện bằng cách bỏ tiền đi học, tùy bạn. Nhưng hiện nay có rất nhiều người thành thạo các công cụ quảng cáo online và sẵn sàng chia sẻ miễn phí kiến thức của họ, thật tuyệt vời phải hem?
Hãy đề phòng những lớp "dạy marketing" bởi vì không phải ai đi dạy cũng lợi hại như bạn nghĩ, trong khi nếu bạn tự bỏ sức để tập trung nghiên cứu (kiến thức trên mạng đầy rẫy) thì chính bạn, đôi khi cũng có thể làm "thầy" người ta chứ chẳng chơi. Và tôi đã chứng kiến trường hợp như vậy rồi, không tự học được thì bỏ tiền đi học, thiệt dễ hiểu con đà điểu.
Vậy đó, trước khi quyết định bỏ tiền đi học marketing online, hãy xác định xem mình muốn làm marketing và sử dụng online như một công cụ phục vụ kinh doanh, hay mình muốn trở thành một ông "thợ" chuyên về các kỹ thuật/thủ thuật quảng cáo. Nếu để kinh doanh, việc tự tìm hiểu là đủ và không cần chuyên sâu về kỹ thuật. Nếu muốn trở thành thợ, hãy tìm những "nhân tố" được biết đến nhiều trong cộng đồng quảng cáo online để học hỏi từ họ và song song với việc tự nghiên cứu.
Hãy xác định rõ mục đích trước khi bỏ tiền theo học, và không phải chỗ nào "dạy" cũng đáng để"học".
Thân thắng & quyết ái !
Hôm bữa có ngồi chém gió với một ông anh, ông ý hỏi tui:
- Chú biết chỗ nào học Marketing online được được mà giá mềm mềm không?
- Thế nào là được?
- Đéo gì, miễn là anh làm được mấy cái quảng cáo Facebook, Google, Email... để bán hàng ấy mà.
- Tức là anh tính đi học một lớp dạy Marketing online là để phục vụ việc kinh doanh của anh hử?
- Ờ, chứ giờ buôn bán nhỏ mà đéo biết làm mấy cái đó thì chết.
- Nếu mục đích anh sử dụng Marketing online làm công cụ phục vụ việc kinh doanh thì em nghĩ anh không cần đi học, bởi vì anh đang đứng ở vị trí kiến trúc sư chứ không phải là thợ. Việc anh cần làm chỉ là hỏi thằng thầy Google về những công cụ đó để biết mình cần làm gì với từng loại công cụ sao cho đạt hiệu quả nhất. Tất nhiên nếu anh tự nghiên cứu thì tự anh cũng làm được đáng kể chứ chẳng phải học.
...Câu chuyện tiếp diễn với việc giải thích cụ thể hơn như tôi sắp trình bày. Xuống dòng:
Thiết kế & Triển khai
Trong marketing truyền thống, một người với tư duy marketing đúng nghĩa là người đưa ra những chương trình sách lược để truyền thông, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ đến với người tiêu dùng nhằm đạt được các mục tiêu trung gian (hiểu, biết đến, thiện cảm, ưa chuộng) hoặc mục tiêu bán hàng (hành động), tùy theo quy trình của chiến dịch marketing. Một Marketing executive phải hiểu được tác dụng, giám sát và đánh giá được hiệu quả của các hoạt động quảng bá để từ đó đưa ra một chương trình hành động tổng thể. (Hiểu nôm na là thiết kế công trình và dự trù chi phí)
Giả sử một nhà marketing lựa chọn thông cáo báo chí và tổ chức sự kiện ra mắt cho sản phẩm, việc cần làm là suy nghĩ nội dung cho bài PR và chủ đề cho sự kiện. Việc triển khai phải đến tay những người có chuyên môn thực hiện tốt nhất từng công đoạn. Như để viết một thông cáo báo chí phải để người có khả năng viết lách với văn phong báo chí đảm nhiệm, hay việc tổ chức event phải để một đơn vị chuyên tổ chức sự kiện đảm nhiệm, như vậy mới phát huy được tối đa hiệu quả cho từng hạng mục (Hiểu nôm na là các kỹ sư triển khai thi công). Thật khó khăn cho một Marketer khi phải vừa lập kế hoạch, vừa thực hiện triển khai, "năng suất" không thể cao được khi thiếu tính tập trung.
Xác định mục đích
Cũng giống như marketing truyền thống kể trên, việc đưa ra kế hoạch quảng bá đòi hỏi sự hiểu biết nhất định trong từng hoạt động truyền thông để giám sát và đánh giá hiệu quả. Tuy nhiên, việc lên kế hoạch và việc triển khai là hai việc hoàn toàn khác nhau, mặc dù nó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong marketing online cũng y chang vậy, trước khi quyết định bỏ tiền đi học, hãy xác định mục đích trước tiên đã.
(1) Công cụ phục vụ kinh doanh
Nếu muốn kinh doanh, cái chúng ta (vì trong đó có tôi) cần biết, thậm chí phải biết rõ là hiệu quả đem lại cho doanh nghiệp khi sử dụng kênh truyền thông hoặc các công cụ quảng cáo online ra làm sao, từ đó để đưa ra những phương pháp và theo dõi, đánh giá hiệu quả của từng phương pháp mang lại. Lúc này chúng ta đang tư duy theo cách của một marketer đúng nghĩa chứ không phải người làm kỹ thuật quảng cáo.
Trên góc độ này, chúng ta sẽ phải tìm hiểu để biết "nó" là gì và hiệu quả ra sao. Chúng ta phải hiểu được hiệu quả to lớn của SEO mang lại, nhưng không có nghĩa ta phải biết làm SEO. Chúng ta phải hiểu tác dụng của Email marketing để có thể soạn email (vì việc này cũng đơn giản) chứ không cần phải biết viết phần mềm gửi Email và quan tâm tỷ lệ inbox. Chúng ta phải hiểu những công cụ trong quảng cáo Facebook để xây dựng nội dung và lựa chọn hình thức quảng cáo phù hợp, không có nghĩa là chúng ta phải biết làm những thủ thuật như tăng Like, tăng Sub, tăng Reach...hay tìm hiểu lý do vì sao quảng cáo không "cắn tiền" (mượn từ của các bạn iSocal). Hay SMS, OTT, banner, PR báo chí cũng vậy, có những việc quá đơn giản và mất chút thời gian thì tự làm được. Quan trọng là phải biết và hiểu từng công cụ có hiệu quả thế nào với chiến dịch marketing của mình.
Muốn biết kiến thức ở đâu để hiểu những công cụ này thì chỉ cần bỏ 3s hỏi Google là ra cả tỷ kiến thức, việc đi học là không cần thiết và tìm hiểu về nó cũng chẳng mất nhiều thời gian đâu. Từ đó có nhiều chuyên tâm hơn cho việc lên kế hoạch marketing, làm sao để bán được hàng, tăng nhận diện thương hiệu, định vị điểm mạnh so với đối thủ, chăm sóc khách hàng, tạo sự kiện, chiến dịch hậu mãi...vân vân - một đống việc cần làm, chứ không phải mất thời gian để mò mẫm xem cách SEO onpage hay off page dư lào, tăng tỷ lệ inbox email, tăng reach cho quảng cáo Facebook ra sao...mây mây. Đó không phải là công việc của một người làm Marketing mà là việc của những anh thợ, những người có thể phát huy tốt nhất hiệu quả công cụ quảng cáo.
VD: Lúc tôi còn phụ trách marketing cho một công ty vận tải, tôi chẳng tội gì phải mất công tìm hiểu cách thiết kế website làm gì, người có chuyên môn làm sẽ tốt hơn. Sau khi có website, tôi tự viết bài nhờ vào chút khả năng viết lách để tạo sự khác biệt so với các công ty khác.Sau đó tôi lựa chọn kênh quảng bá online phù hợp với từng thời điểm và mục tiêu kinh doanh của công ty. Từ tháng 9 - tháng 4, tôi quảng cáo Google để cho thuê xe, dùng email để chào hàng công ty trung gian và dùng SMS để chăm sóc khách hàng. Vào hè, tôi dùng thêm quảng cáo Facebook nhưng không phải bán dịch vụ "cho thuê xe" mà là "tour du lịch", vì tôi hiểu đối tượng trên Facebook là ai và mình cần làm gì. Cụ thể hơn còn nhiều râu ria về kỹ thuật và tôi không nên đụng tay, trừ những thứ quá đơn giản như gửi SMS hay quan trọng hơn là bài viết và đặt Tittle quảng cáo, vì tôi thấy mình có thể làm tốt. Quan trọng là tôi hiểu và biết cần phải làm gì để giám sát, việc còn lại cần để những người chuyên kỹ thuật thực hiện.
(2) Phục vụ kinh doanh cho người khác
"Dạy marketing online" đến nay có thể được coi là một "thị trường" đầy hỗn loạn, khi mà bất cứ ai với một lượng hiểu biết nhất định đều có thể mở lớp để dạy những người "không biết gì" hoặc "biết như không". Hoặc tệ hơn có những người mở lớp dạy người khác sau khi vừa đi học một lớp "dạy marketing online" khác của một người khác nữa..blah.bla. Đôi khi họ đi dạy mà chính họ cũng chẳng phải là người hiểu biết gì về Marketing online, một khái niệm đang bị đánh đồng với "quảng cáo online".
Cách đây mấy tháng, khoảng tháng 10, tôi thấy một quảng cáo "dạy marketing online" của một Page với tên "idea marketing", tôi sẽ chẳng nói đích tên ra nếu Page idea marketing này vẫn còn. Thời điểm tôi thấy quảng cáo và bấm thử vô, một cái Page được lập cách đây gần 1 tháng, khoảng vài trăm Likes và không hề có lấy một tương tác thành viên, tôi vừa mắc cười lại vừa bực mình. Tôi cười vì thấy một nơi tổ chức "dạy marketing online" mà chính cái Page của họ chẳng ra thằng hồn nào. Tôi bực vì chính những cá nhân/nhóm như thế này đang làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh những người yêu thích quảng cáo online với niềm vui chia sẻ kiến thức đầy hữu ích cho rất nhiều người khác.
Còn có những người thể hiện sự "nguy hiểm" khi đi dạy một kiến thức đơn giản với những người không biết gì, trong khi nếu họ quan tâm thì chỉ cần bỏ ra vài ngày tự tìm hiểu là hoàn toàn có thể thực hiện được. Như lần tôi vào làm Sale cho vatgia.com tại trụ sở Lữ Gia-Q.12, nghe nói mời một "chuyên gia" về Google adwords đến truyền đạt kiến thức. Những ai chỉ cần biết về Google adwords đều biết nó có cái mẹ gì nguy hiểm đâu mà theo như "chuyên gia" ấy nói: "Quảng cáo Google như một trận chiến "sinh tử" đầy khó khăn". Tôi nghe xong bài diễn văn tầm 15 phút của vị "chuyên gia" rồi xin phép đứng dậy ra ngoài. Larry Page của Google nghe thấy vậy chắc bối rối lắm, trong khi bất kể một cửa hàng nào sở hữu một Visa, dành chút thời gian tìm hiểu cũng có thể tự setup một chiến dịch dễ dàng. Chia sẻ kiến thức là quý, nhưng đừng nghiêm trọng hóa vấn đề lên như vậy chứ, sợ chết đi được ý.
 |
| Nhận dạy MKT online nè :D |
Hãy đề phòng những lớp "dạy marketing" bởi vì không phải ai đi dạy cũng lợi hại như bạn nghĩ, trong khi nếu bạn tự bỏ sức để tập trung nghiên cứu (kiến thức trên mạng đầy rẫy) thì chính bạn, đôi khi cũng có thể làm "thầy" người ta chứ chẳng chơi. Và tôi đã chứng kiến trường hợp như vậy rồi, không tự học được thì bỏ tiền đi học, thiệt dễ hiểu con đà điểu.
Vậy đó, trước khi quyết định bỏ tiền đi học marketing online, hãy xác định xem mình muốn làm marketing và sử dụng online như một công cụ phục vụ kinh doanh, hay mình muốn trở thành một ông "thợ" chuyên về các kỹ thuật/thủ thuật quảng cáo. Nếu để kinh doanh, việc tự tìm hiểu là đủ và không cần chuyên sâu về kỹ thuật. Nếu muốn trở thành thợ, hãy tìm những "nhân tố" được biết đến nhiều trong cộng đồng quảng cáo online để học hỏi từ họ và song song với việc tự nghiên cứu.
Hãy xác định rõ mục đích trước khi bỏ tiền theo học, và không phải chỗ nào "dạy" cũng đáng để"học".
Thân thắng & quyết ái !
Cái thói "Miễn phí"
"Chuyện ngày xưa kể rằng có một vị vua Hi Lạp được tiếng là thông minh đức độ cai quản một xứ sở thanh bình an khang. Ông có một thư viện thu thập cả chục ngàn cuốn sách suốt lịch sử văn minh loài người và có ước muốn là chia sẻ những kiến thức khôn ngoan này cho trăm họ.
Ông triệu 500 nhà thông thái nhất của quốc gia và yêu cầu họ cùng nhau ngồi xuống tóm lược mọi "tinh túy văn hóa" nhất của nhân loại vào một vài lời dễ hiểu (thay vì một thư viện sách) để mọi người dân cùng thấm thía đạo của trời và của người. Sau hơn một tháng, 500 nhà thông thái đưa lên một văn bản 5 trang là công trình tóm lược. Vị vua thấy vẫn còn quá phức tạp, dân thường không ai có thể thấm nhuần được tư tưởng kiểu này. Sau đó là một tóm lược còn 3 trang, rồi 1 trang rồi 1 phân đoạn. Nhưng vị vua vẫn không vừa ý. Cuối cùng ông cười hả hê khi vị đại diện trao cho ông cái túi khôn ngoan của nhân loại trong một câu văn độc nhất, "Không có bữa ăn nào miễn phí cả" (there is no free meal)."
Bạn Hiền Sio với lần "làm mưa làm gió" qua vụ hàng ngàn người chen nhau bẹp ruột để tranh ăn sushi miễn phí. Rồi lần này, bác Dũng lò vôi lại tạo mưa gió với việc miễn phí vé thăm quan Đại Nam. Mặc dù mục đích của hai người này là khác nhau hoàn toàn, nhưng chúng đều có điểm chung là đều có thể biến dân ta thành những chú "thiêu thân" dễ thương với mồi câu "Phờ ri" đầy hấp dẫn nầy.
Thông thường nghe đến từ "miễn phí" thì ít ai nghĩ đến cái lý do đằng sau của nó là gì. Túi khôn của nhân loại luôn luôn đúng, tuy nhiên dân ta nghèo riết nó quen, khổ riết đâm ra xuất hiện thói tiểu nông vì thế cứ cái gì có lợi là vơ, là vét. Làm gì thì làm chứ thấy được lợi là "ăn", lúc đó cái chữ "MIỄN PHÍ" nó to quá, che hết những thứ đằng sau rồi.
Zoom rộng ra chút, nhìn vượt khỏi hai chữ "miễn phí" kia để xem:
Ah, Hiền Sio làm vậy là để tạo Fame giúp bạn ấy PR cho công việc kinh doanh của mình, điều này không vấn đề gì cả, nhưng chính cái "mồi câu" miễn phí ấy đánh đúng cái tạm gọi là "bản chất tiểu nông" biến dân mình thành lũ cá Piranha háu đói, dẫm đạp lên nhau để tranh giành miếng ăn. Xét về hiệu quả để PR thì Hiền Sio đã thành công rực rỡ, nói về góc độ marketing thì mình có thể viết cả bài nghìn chữ để nói đến concept truyền thông này, nó cũng như trường hợp "vô tình" rò rỉ ảnh "nữ hoàng cạp đất" mặc bikini của Vietjet Air thôi. Nhưng cái đáng suy ngẫm chính là sự thành công quá rực rỡ đó của Hiền Sio lại một phần phản ánh cái thực trạng "đáng không vui" của dân mình.
Miễn phí là thích, là phải đấu tranh, bon chen bằng mọi giá để cuộc đời mình "lời lãi" ra được vài miếng Sushi.
Ah, bác Dũng lò vôi là một doanh nhân giàu có, muốn cống hiến để đời cho đất nước bằng công trình oành tá tràng, phục vụ lợi ích của nhân dân về nhu cầu giải trí, nhân văn hơn nữa là tạo chốn "miễn phí" nơi đất phật để mọi người được tận hưởng sự thanh tịnh nơi cửa phật. Hành động mở cửa miễn phí của ông thể hiện sự bất lực và bất mãn với chính quyền Bình Dương khi mà sự cống hiến của ông cho tỉnh lại được đáp trả bằng sự sách nhiễu của chính quyền. Việc làm này có thể hiểu là sự "đe dọa" và có thể là "phát súng cuối cùng" về sự cống hiến của ông cho tỉnh Bình Dương. Và cái nguyên nhân đó khiến hàng trăm ngàn người hát lại bài ca "đoàn quân Việt Nam đi" thẳng tiến Bình Dương.
Chẳng quan tâm ông Dũng lò vôi là ai hay vấn đề của ông là gì, quan trong là cuộc đời mình "lời lãi" được 150k tiền vé vào thăm quan Đại Nam.
Dân mình có câu "Đi ngoài phải lời ra cái đánh rắm", nghe câu đó mà đắng nòng mãnh liệt. Mềnh thì dốt văn và cũng ếu thích văn học, nhưng bây giờ đi đâu cũng thấy hình ảnh Xuân tóc đỏ của Vũ Trọng Phụng xung quanh, và nhiều người còn lấy đó làm hình tượng chuẩn mực bằng những câu nói đầy chất "bác học" như "xã hội bây giờ nó phải thế" (Wow! =))). Cái tình huống miễn phí này chỉ là một trong một trăm lẻ một luận cứ để nói về cái tiểu nông của "đại đa số" dân mình. Mềnh thì ko thích cái gì miễn phí, mà thực ra mình chưa nhận được cái gì miễn phí ngoài gia đình mình cả. Thậm chí các mạnh thường quân có làm từ thiện bao nhiêu thì đằng sau cũng có mục đích, hoặc là đánh bóng tên tuổi, hoặc là bỏ tiền từ thiện để thấy lòng thanh thản hơn.
Tạo hóa sinh ra vạn vật là để CHO và NHẬN, ta ăn 1 kg cơm thì cũng sản xuất 7 8 lạng "chất hữu cơ" khác, còn lại được chuyển hóa thành năng lượng và dinh dưỡng. Ta hít 1 lít không khí thì phải trả lại tự nhiên đủ 1 lít. Tất cả luôn cân bằng, đó là quy luật, đừng để cái chữ "FREE" nó to quá và rồi biến thành công cụ cho kẻ khác, hay ít ra cũng thành chương trình thư giãn cuối tuần cho các cường quốc phát triển khác. Đừng để tụi nước ngoài nhìn vào và gọi chúng ta là "nigga". (ko hiểu thì tự hỏi anh Gú Gồ heng!)
Sẽ có nhiều người nói mình phiến diện, thực ra phải công nhận đây là góc nhìn tiêu cực cho vấn đề này, và chẳng khó khăn gì để viết dăm ba đoạn để ca ngợi những cử chỉ miễn phí đầy tính "nhân văn" và "sáng tạo" đó. Quan trọng là phải nhìn nhận vấn đề này thật nghiêm túc, một xã hội vốn dĩ đã thất bại về nhiều mặt dưới việc xây dựng nửa mùa của thế hệ ông cha ta ( http://goo.gl/6kLnII ), thì người trẻ tụi mềnh chính là đầu tàu cho sự tiến bộ về nhận thức và văn minh của xã hội Việt sau này. Một trong những bài học luôn phải ghi nhớ: "Không có bữa ăn nào miễn phí cả"
Thân thắng & quyết ái!
Chuyện ba thằng
Để tiếp tục cho câu chuyện về cách học marketing của tôi trong bài "học kiểu gì ta?", tôi xin phép đi vào việc học dựa trên 3 khía cạnh, mà tôi gọi là "3 thằng" cho nó đáng êu. hihi
Thằng Sách
Có câu: "Đọc sách là cưỡi trên vai những gã khổng lồ", và thằng này có nhiệm vụ tìm những gã khổng lồ để cưỡi. Đây là thằng đặt nền móng về phương pháp luận cho hai thằng còn lại.
Theo tôi thì đọc nhiều mà nhớ mỗi cái một ít không bằng đọc nhiều mà có một ít cái nhớ dai. Tôi đọc khá nhiều sách về marketing nhưng những cuốn mà tôi thấy thực sự cần, thực sự nêu lên được những cốt lõi mình quan tâm là những cuốn tôi đọc lại và "trang điểm" cho nó nhiều nhất, từ những mẩu giấy take note cho đến chiếc bút high line made in Thailand. Chủ yếu là để ghi nhớ và có thể dở lại những lúc mình quên, cần tham khảo lại.
Kênh kiến thức của thằng Sách này còn bao gồm cả internet (những diễn đàn, chuyên gia trong lĩnh vực marketing), lớp học, nhưng tất cả đều có quy tắc là một bên truyền đạt - một bên tiếp thu. Trạng thái tiếp thu khi ngồi trước máy tính, ngồi trong lớp hay đọc sách đều như nhau.
Một điều thú vị là tôi bị "hưng phấn" khi phát hiện ra những cuộc "cãi nhau" giữa các chuyên gia và mình đứng ngoài dòm ngó, tức là khi tiếp thu nhiều kiến thức từ nhiều chuyên gia, bao gồm những người viết sách và chuyên gia trên mạng, có thể thấy được sự đối lập trong luận điểm. Ví dụ như cuốn "Một cái nhìn khác về kinh tế & xã hội Việt Nam", Alan Phan phủ định thuyết "thế giới phẳng" của Thomas Friedman và chứng minh điều đó. Hay cuốn "Marketing 101" của Don Sexton thì khẳng định Marketing truyền miệng không ghê gớm và mang tính sống còn như Andy Sernoviz viết trong cuốn "Word of mouth marketing" của ông.
Túm cái váy lại, khi tiếp thu từ thằng Sách, hãy nhìn nhận, chắt lọc kiến thức cho riêng mình từ kiến thức của các tác giả, có thể coi nó là đúng nhưng chưa chắc là "điều luôn đúng". Sách dù sao cũng là sản phẩm của con người, mình không cổ xúy cho trường phái bảo thủ, hãy chấp nhận ý kiến của người khác nếu ta không đủ kiến thức, khả năng dẫn chứng để phản biện. Tựu chung phần này, tôi chỉ muốn khoe là... cái bút high line của tôi là hàng Thái xịn.
Thằng cuộc sống
Đây là hình ảnh tôi chụp khi ngồi uống nước dừa ở vỉa hè trục dọc công viên Hoàng Văn Thụ. Quán nước này nằm ở cuối đường, tôi có chém gió với cậu bán nước:
- Ở quán cậu toàn thấy khách người Bắc nhể!
- Vâng, quán em có thuốc lào nên người Bắc ai biết toàn ra đây ngồi.
- Thế cả dãy đường này không ai có món này á?
- Trong SG này hiếm có chỗ người ta có thuốc lào cho hút lắm.
- Ối giời ơi, thằng Bắc nào ghiền thuốc lào mà biết chỗ này thì cậu thầu hết cả vỉa hè luôn, toàn người Bắc không. Tôi mà là cậu là tôi treo ảnh Bằng Kiều to tướng ở đây với cái điếu cày thần thánh này. Có lợi thế thì phải show ra mà câu khách chứ !
- Hehe, ý kiến của anh cũng hay đấy.
Đây là một trong rất nhiều tình huống tôi gặp ngoài cuộc sống, là một lần được học, được thấy, được trải nghiệm từ những điều đơn giản nhất. Cầm trên tay chai Sting và tự hỏi "Tại sao chủ yếu mọi người uống màu đỏ mà không uống màu vàng?". Có xe bán kem đi qua và tự hỏi: "Tại sao âm thanh này nghe phát biết liền bán kem". Đi ngoài đường cũng tự hỏi "cái shop đẹp thế mà vắng khách ta?"... rất rất nhiều. Khi chú ý đến mọi thứ diễn ra xung quanh, có rất nhiều điều có thể học được, miễn sao có thói quen tự hỏi bản thân và cố gắng tìm ra câu trả lời, không phải trả lời tào lao mà phải dựa trên hiểu biết. Kiến thức marketing thực tế mà không ai dạy được là đây chứ đâu.
Để ý đi, dời ạ !
Thằng trải nghiệm
Đây là thằng to mồm nhất, tất nhiên rồi, nó là đứa người thực việc thực, cho dù có thành công hay thất bại thì nó vẫn là đứa đáng nể nhất vì nó có kinh nghiệm. Để trở thành một người có trải nghiệm thì không phải dễ, nhất là đối với những ngành nghề kinh doanh thì không phải ai cũng dám làm. Đính chính là không phải làm bồi bàn quán cafe là có kinh nghiệm bán cafe, heng!
Đối với marketing nói riêng, nếu không tự đứng ra kinh doanh được thì việc được làm trong Clients hay các Agencies là điều tuyệt vời. Còn với tôi thì ngoài việc một lần làm Clients và 4 lần tự kinh doanh theo mô hình 4T (te tua toàn tập) thì tôi vẫn luôn cố gắng học và trải nghiệm nhiều hơn nữa để được cùng những người chung đam mê như các bạn hoàn thiện bản thân. Một chuyên gia còn không ngừng học nữa là một thằng marketer cùi bắp như tui. hihi
Phải kết hợp tốt
Tôi rất sợ những "cao thủ" hễ nói gì là tạo phòng thủ bằng lý do "trong sách nói". Tôi đồng ý là những kiến thức trong sách là không thể không biết vì chính bản thân tôi cũng là kẻ thích đọc sách. Vấn đề là bối cảnh viết sách (tại thời điểm) của tác giả đôi khi không phù hợp với bối cảnh hiện tại của chúng ta, cũng giống như việc dùng 4P để lập kế hoạch marketing cho thời nay, hay cách dạy mổ ruột thừa bằng dao kéo trong thời công nghệ mổ nội soi vậy. Cái gì chúng ta đọc cảm thấy còn đúng thì giữ lại, cùng với đó là việc thu nạp thêm kiến thức từ thực tế và kinh nghiệm không ngừng rồi từ đó đúc kết kiến thức cho riêng mình.
Để học tập tốt nhất thì theo tôi cần phải có sự góp mặt của cả 3 thằng trên bàn học. Thằng sách thì bất kể ai cũng có thể làm được, chỉ cần duy nhất là sự tập trung và chủ động học hỏi. Thằng trải nghiệm thì có lẽ là khó đối với những sinh viên, nhưng không sao, vì chỉ hai thằng còn lại là phương pháp vô cùng hiệu quả, cứ tích tụ kiến thức thường xuyên, theo một nguyên lý là "khi lượng đổi đến một mức nào đó thì chất đổi". Một cách ví von cho cách học kết hợp, và theo tôi thì nó đúng với mọi lĩnh vực. Và tất nhiên, có thể tôi nói sai theo cách tư duy của bạn, hãy góp ý cho tui và cùng nhau "lên đỉnh". Nha!
Chém gió về chuyện học marketing đến đây được rồi.
Hãy luôn chủ động, tư duy độc lập và giữ vững niềm đam mê.
Nhóe nhóe nhóe !!!
Thân thắng & quyết ái !
Thằng Sách
Có câu: "Đọc sách là cưỡi trên vai những gã khổng lồ", và thằng này có nhiệm vụ tìm những gã khổng lồ để cưỡi. Đây là thằng đặt nền móng về phương pháp luận cho hai thằng còn lại.
Theo tôi thì đọc nhiều mà nhớ mỗi cái một ít không bằng đọc nhiều mà có một ít cái nhớ dai. Tôi đọc khá nhiều sách về marketing nhưng những cuốn mà tôi thấy thực sự cần, thực sự nêu lên được những cốt lõi mình quan tâm là những cuốn tôi đọc lại và "trang điểm" cho nó nhiều nhất, từ những mẩu giấy take note cho đến chiếc bút high line made in Thailand. Chủ yếu là để ghi nhớ và có thể dở lại những lúc mình quên, cần tham khảo lại.
Kênh kiến thức của thằng Sách này còn bao gồm cả internet (những diễn đàn, chuyên gia trong lĩnh vực marketing), lớp học, nhưng tất cả đều có quy tắc là một bên truyền đạt - một bên tiếp thu. Trạng thái tiếp thu khi ngồi trước máy tính, ngồi trong lớp hay đọc sách đều như nhau.
Một điều thú vị là tôi bị "hưng phấn" khi phát hiện ra những cuộc "cãi nhau" giữa các chuyên gia và mình đứng ngoài dòm ngó, tức là khi tiếp thu nhiều kiến thức từ nhiều chuyên gia, bao gồm những người viết sách và chuyên gia trên mạng, có thể thấy được sự đối lập trong luận điểm. Ví dụ như cuốn "Một cái nhìn khác về kinh tế & xã hội Việt Nam", Alan Phan phủ định thuyết "thế giới phẳng" của Thomas Friedman và chứng minh điều đó. Hay cuốn "Marketing 101" của Don Sexton thì khẳng định Marketing truyền miệng không ghê gớm và mang tính sống còn như Andy Sernoviz viết trong cuốn "Word of mouth marketing" của ông.
Túm cái váy lại, khi tiếp thu từ thằng Sách, hãy nhìn nhận, chắt lọc kiến thức cho riêng mình từ kiến thức của các tác giả, có thể coi nó là đúng nhưng chưa chắc là "điều luôn đúng". Sách dù sao cũng là sản phẩm của con người, mình không cổ xúy cho trường phái bảo thủ, hãy chấp nhận ý kiến của người khác nếu ta không đủ kiến thức, khả năng dẫn chứng để phản biện. Tựu chung phần này, tôi chỉ muốn khoe là... cái bút high line của tôi là hàng Thái xịn.
Thằng cuộc sống
Đây là hình ảnh tôi chụp khi ngồi uống nước dừa ở vỉa hè trục dọc công viên Hoàng Văn Thụ. Quán nước này nằm ở cuối đường, tôi có chém gió với cậu bán nước:
- Ở quán cậu toàn thấy khách người Bắc nhể!
- Vâng, quán em có thuốc lào nên người Bắc ai biết toàn ra đây ngồi.
- Thế cả dãy đường này không ai có món này á?
- Trong SG này hiếm có chỗ người ta có thuốc lào cho hút lắm.
- Ối giời ơi, thằng Bắc nào ghiền thuốc lào mà biết chỗ này thì cậu thầu hết cả vỉa hè luôn, toàn người Bắc không. Tôi mà là cậu là tôi treo ảnh Bằng Kiều to tướng ở đây với cái điếu cày thần thánh này. Có lợi thế thì phải show ra mà câu khách chứ !
- Hehe, ý kiến của anh cũng hay đấy.
Đây là một trong rất nhiều tình huống tôi gặp ngoài cuộc sống, là một lần được học, được thấy, được trải nghiệm từ những điều đơn giản nhất. Cầm trên tay chai Sting và tự hỏi "Tại sao chủ yếu mọi người uống màu đỏ mà không uống màu vàng?". Có xe bán kem đi qua và tự hỏi: "Tại sao âm thanh này nghe phát biết liền bán kem". Đi ngoài đường cũng tự hỏi "cái shop đẹp thế mà vắng khách ta?"... rất rất nhiều. Khi chú ý đến mọi thứ diễn ra xung quanh, có rất nhiều điều có thể học được, miễn sao có thói quen tự hỏi bản thân và cố gắng tìm ra câu trả lời, không phải trả lời tào lao mà phải dựa trên hiểu biết. Kiến thức marketing thực tế mà không ai dạy được là đây chứ đâu.
Để ý đi, dời ạ !
Thằng trải nghiệm
Đây là thằng to mồm nhất, tất nhiên rồi, nó là đứa người thực việc thực, cho dù có thành công hay thất bại thì nó vẫn là đứa đáng nể nhất vì nó có kinh nghiệm. Để trở thành một người có trải nghiệm thì không phải dễ, nhất là đối với những ngành nghề kinh doanh thì không phải ai cũng dám làm. Đính chính là không phải làm bồi bàn quán cafe là có kinh nghiệm bán cafe, heng!
Đối với marketing nói riêng, nếu không tự đứng ra kinh doanh được thì việc được làm trong Clients hay các Agencies là điều tuyệt vời. Còn với tôi thì ngoài việc một lần làm Clients và 4 lần tự kinh doanh theo mô hình 4T (te tua toàn tập) thì tôi vẫn luôn cố gắng học và trải nghiệm nhiều hơn nữa để được cùng những người chung đam mê như các bạn hoàn thiện bản thân. Một chuyên gia còn không ngừng học nữa là một thằng marketer cùi bắp như tui. hihi
Phải kết hợp tốt
Tôi rất sợ những "cao thủ" hễ nói gì là tạo phòng thủ bằng lý do "trong sách nói". Tôi đồng ý là những kiến thức trong sách là không thể không biết vì chính bản thân tôi cũng là kẻ thích đọc sách. Vấn đề là bối cảnh viết sách (tại thời điểm) của tác giả đôi khi không phù hợp với bối cảnh hiện tại của chúng ta, cũng giống như việc dùng 4P để lập kế hoạch marketing cho thời nay, hay cách dạy mổ ruột thừa bằng dao kéo trong thời công nghệ mổ nội soi vậy. Cái gì chúng ta đọc cảm thấy còn đúng thì giữ lại, cùng với đó là việc thu nạp thêm kiến thức từ thực tế và kinh nghiệm không ngừng rồi từ đó đúc kết kiến thức cho riêng mình.
Để học tập tốt nhất thì theo tôi cần phải có sự góp mặt của cả 3 thằng trên bàn học. Thằng sách thì bất kể ai cũng có thể làm được, chỉ cần duy nhất là sự tập trung và chủ động học hỏi. Thằng trải nghiệm thì có lẽ là khó đối với những sinh viên, nhưng không sao, vì chỉ hai thằng còn lại là phương pháp vô cùng hiệu quả, cứ tích tụ kiến thức thường xuyên, theo một nguyên lý là "khi lượng đổi đến một mức nào đó thì chất đổi". Một cách ví von cho cách học kết hợp, và theo tôi thì nó đúng với mọi lĩnh vực. Và tất nhiên, có thể tôi nói sai theo cách tư duy của bạn, hãy góp ý cho tui và cùng nhau "lên đỉnh". Nha!
Chém gió về chuyện học marketing đến đây được rồi.
Hãy luôn chủ động, tư duy độc lập và giữ vững niềm đam mê.
Nhóe nhóe nhóe !!!
Thân thắng & quyết ái !
Học kiểu gì ta ?
Chủ động là điều kiện tiên quyết
"Tổ sư mày học hành thế ah? Học cho mày chứ học cho tao đâu. Học ấm vào thân mày chứ không sau này chỉ quét rác thôi con... Mày còn ngồi đấy ah? Biến lên nhà học bài !"
Đây là một đoạn RAP bố mẹ tôi sáng tác dành cho tôi, cái thời còn đi học. Khi đó tôi lười học, cứ hở ra là trốn đi oánh game với anh em "chí cốt" trong quán net. Tất nhiên là có nhiều lần bị bại lộ, nhưng tính tôi cũng bướng, thích tỏ ra "like a boss" với lũ bạn nên vẫn chứng nào tật nấy. Tuổi thơ êm đềm đó cuối cùng cũng trôi qua một cách dữ dội. (dùng từ có lộn ko ta?)
Hồi đó sở thích của tôi không phải là học mà là chơi game, trêu gái, vì thế tôi chỉ học trong trạng thái bắt buộc và chắc chắn là kết quả rất phọt phẹt. Tôi đã thất bại trong việc cố gắng tìm thấy niềm vui qua các môn học "đọc - chép, học thuộc", cảm nhận văn theo mẫu hay những bài toán chán chết mẹ, vốn dĩ tôi chẳng thông minh nữa. Tất nhiên việc học trên trường có tác dụng rèn luyện tư duy, nhưng tôi không thể chủ động được. Rõ ràng để học tốt, hay làm bất cứ một việc gì thì điều kiện cần trước tiên là phải chủ động. Con trâu mà làm biếng thì có quất cho nát đít cũng vô ích.
Chủ động tìm hiểu giúp ta thu nạp được rất nhiều kiến thức, chứ không phải là "bị nhồi nhét". Như bản thân tôi, ngoài đam mê về marketing, tôi còn có sự quan tâm đến kinh tế - chính trị. Tôi đặt ra rất nhiều câu hỏi về những gì diễn ra xung quanh và tự tìm hiểu cho những lĩnh vực này. So với người khác, cụ thể là bạn bè cùng lứa thì tôi tự tin hiểu biết hơn họ về kinh tế, chính trị, xã hội bởi vì tôi chủ động tìm hiểu, họ thì chẳng quan tâm đến mấy cái đó và chắc chắn họ sẽ biết rõ hơn tôi về những thông tin như iPhone 10 hay bạn trai của một hót gơn bán bánh chuối, vì họ chủ động tìm hiểu.
Vậy đó, chưa cần là đam mê, chỉ cần là chút quan tâm và chủ động tìm câu trả lời cũng đã hơn người khác rồi. Và đối với một Marketer cũng vậy, những người đang làm marketing thì chắc chắn phải có tinh thần "chủ động" trong việc tìm tòi chứ không thể có trạng thái "phải học" hay "phải làm". Cá nhân tôi thì luôn cho rằng không tự học được thì mới cần người dạy, những nền giáo dục tiên tiến thì thầy giáo là người trả lời câu hỏi của sinh viên chứ không phải chỉ truyền đạt một chiều như Việt Nam. Nếu bạn đồng ý với tôi về điểm này thì cùng nhau chém gió tiếp.
Học marketing, theo cách của tôi ?
Nhắc đến từ "học" thì có lẽ nhiều đồng chí nghĩ đến việc ngồi học với đống sách vở, laptop, máy tính, nghe thầy giảng và nhìn lưng con ngồi đằng trước. Tuy nhiên trên góc nhìn của tôi, đó chỉ là một trong những hình thức học mang tính căn bản. Ở bất kỳ lĩnh vực nào, việc học phải có sự góp mặt của 3 thằng cùng ngồi lại với nhau: Sách, Cuộc sống và Trải nghiệm.
Sách: Là việc thu thập kiến thức từ nhiều nguồn thông tin như tạp chí, sách báo, các diễn đàn, các chuyên gia và trên internet. Nhưng tôi cứ gọi chung là "Sách" cho ngắn gọn.
Cuộc sống: Là sự trải nghiệm trong từng khoảnh khắc cuộc sống và liên tưởng đến lĩnh vực của mình, tự hỏi và tự trả lời. Thực ra là tự học từ chính bản thân.
Trải nghiệm: Là kinh nghiệm thông qua quá trình làm việc thực tế. Nghiệm lại mới thấy Kinh.
Tốt nhất, trong việc nhìn nhận và đánh giá một vấn đề không chỉ riêng marketing mà cả bất kể một lĩnh vực nào, việc nên làm là giả định trong đầu một cuộc tranh luận giữa 3 thằng này. Sau khi 3 thằng cãi nhau xong, mình là người ở giữa để xem xét thông tin một cách trung lập và khách quan.
Chuyện 3 thằng: Cả ba đều có điểm chung là đẹp trai, nhưng quan niệm khác nhau về một sự việc.
Thằng Hải sách: Tụi mày thấy con nhỏ kia không? Trên mạng nói là con gái mặt nhỏ, đeo kính nhìn trí thức, tóc dài là ngoan ngoãn và chung thủy lắm đó heng!
Thằng Hải sống: Ờ, tao cũng thấy nhiều đứa như vậy cũng ngoan, còn chung thủy hay không thì còn tùy, chứ tao thấy nhiều đứa bây giờ thực dụng lắm heng!
Thằng Hải nghiệm: Năm ngoái tao có con bồ, mặt cũng mặt nhỏ, đeo kính, tóc tài đến đít, nó cũng ngoan nhưng có thằng nhà giàu nó cua, thế là tao bị đá. Chưa biết được đâu heng!
Hải Nguyễn: Túm lại là con gái như vậy thường khá là ngoan. Còn "ngoan" được định nghĩa thế nào thì tùy các bác. Và con gái có quyền lựa chọn những điều mà họ cho là tốt hơn. Heng!
Ví dụ trên mang tính giải trí, hơi phóng đại về cách lập luận trong tư duy nhưng hi vọng bạn hiểu được ý nghĩa của nó. Mọi luồng kiến thức đến từ việc trải nghiệm và tiếp thu khác nhau sẽ nhìn nhận vấn đề khác nhau. Đừng vội nghe một chuyên gia, đọc một cuốn sách, nhận một lời tư vấn để coi nó là điều đúng đắn và là chân lý. Hãy tư duy độc lập, học hỏi không ngừng và chắt lọc cho riêng mình một cái gọi là "chân lý".
Học từ đâu ?
Tôi đọc sách để tôi xem quan điểm của tác giả, tôi nghe chuyên gia để xem quan điểm của chuyên gia chứ không ngay lập tức coi đó là điều luôn đúng (đối với tôi). Nếu như Richard Branson nghe theo lời Al Rise và Jack Trout cảnh báo về cái gọi là "bẫy mở rộng sản phẩm" thì sẽ không có siêu tập đoàn Virgin như hôm nay. Hay có người cho rằng chẳng cần khác biệt vẫn sống khỏe, và họ chứng minh cho luận điểm của họ.
Ví dụ nếu đọc nguyên phần "Lời nói đầu" trong cuốn "Chiến lược cạnh tranh" của Michael Porter (second edition) sẽ thấy tác giả nói về rất nhiều quan điểm của ông trong cuốn sách lần đầu xuất bản đã nhận được nhiều luồng ý kiến đóng góp, phản biện hay phân tích trái chiều từ các học giả gạo cội khác. M.Porter cũng không ngần ngại tiếp thu và phản biện những ý kiến này. Việc thấy những quan điểm của tác giả này đồng ý hay phản biện ý kiến của tác giả khác là một trong những điều khiến tôi bị thích thú không hề nhẹ. hihi
Có vẻ mọi thứ đều không phải là bất biến, đúng vậy. Nhưng may thay cho chúng ta, những trường hợp "đột biến" như Virgin rất rất hiếm, và thông thường những sự thành công hay thất bại đều có những quy luật chung, những quy luật hay phân tích mà các chuyên gia gạo cội viết sách và khi nhìn về thực tế, ta có thể coi nó là đúng và lấy nó làm chân lý của riêng mình, nếu như thấy nó đúng với quan điểm của mình.
Thân thắng & quyết ái !
"Tổ sư mày học hành thế ah? Học cho mày chứ học cho tao đâu. Học ấm vào thân mày chứ không sau này chỉ quét rác thôi con... Mày còn ngồi đấy ah? Biến lên nhà học bài !"
Đây là một đoạn RAP bố mẹ tôi sáng tác dành cho tôi, cái thời còn đi học. Khi đó tôi lười học, cứ hở ra là trốn đi oánh game với anh em "chí cốt" trong quán net. Tất nhiên là có nhiều lần bị bại lộ, nhưng tính tôi cũng bướng, thích tỏ ra "like a boss" với lũ bạn nên vẫn chứng nào tật nấy. Tuổi thơ êm đềm đó cuối cùng cũng trôi qua một cách dữ dội. (dùng từ có lộn ko ta?)
Chủ động tìm hiểu giúp ta thu nạp được rất nhiều kiến thức, chứ không phải là "bị nhồi nhét". Như bản thân tôi, ngoài đam mê về marketing, tôi còn có sự quan tâm đến kinh tế - chính trị. Tôi đặt ra rất nhiều câu hỏi về những gì diễn ra xung quanh và tự tìm hiểu cho những lĩnh vực này. So với người khác, cụ thể là bạn bè cùng lứa thì tôi tự tin hiểu biết hơn họ về kinh tế, chính trị, xã hội bởi vì tôi chủ động tìm hiểu, họ thì chẳng quan tâm đến mấy cái đó và chắc chắn họ sẽ biết rõ hơn tôi về những thông tin như iPhone 10 hay bạn trai của một hót gơn bán bánh chuối, vì họ chủ động tìm hiểu.
Vậy đó, chưa cần là đam mê, chỉ cần là chút quan tâm và chủ động tìm câu trả lời cũng đã hơn người khác rồi. Và đối với một Marketer cũng vậy, những người đang làm marketing thì chắc chắn phải có tinh thần "chủ động" trong việc tìm tòi chứ không thể có trạng thái "phải học" hay "phải làm". Cá nhân tôi thì luôn cho rằng không tự học được thì mới cần người dạy, những nền giáo dục tiên tiến thì thầy giáo là người trả lời câu hỏi của sinh viên chứ không phải chỉ truyền đạt một chiều như Việt Nam. Nếu bạn đồng ý với tôi về điểm này thì cùng nhau chém gió tiếp.
Học marketing, theo cách của tôi ?
Nhắc đến từ "học" thì có lẽ nhiều đồng chí nghĩ đến việc ngồi học với đống sách vở, laptop, máy tính, nghe thầy giảng và nhìn lưng con ngồi đằng trước. Tuy nhiên trên góc nhìn của tôi, đó chỉ là một trong những hình thức học mang tính căn bản. Ở bất kỳ lĩnh vực nào, việc học phải có sự góp mặt của 3 thằng cùng ngồi lại với nhau: Sách, Cuộc sống và Trải nghiệm.
Sách: Là việc thu thập kiến thức từ nhiều nguồn thông tin như tạp chí, sách báo, các diễn đàn, các chuyên gia và trên internet. Nhưng tôi cứ gọi chung là "Sách" cho ngắn gọn.
Cuộc sống: Là sự trải nghiệm trong từng khoảnh khắc cuộc sống và liên tưởng đến lĩnh vực của mình, tự hỏi và tự trả lời. Thực ra là tự học từ chính bản thân.
Trải nghiệm: Là kinh nghiệm thông qua quá trình làm việc thực tế. Nghiệm lại mới thấy Kinh.
Tốt nhất, trong việc nhìn nhận và đánh giá một vấn đề không chỉ riêng marketing mà cả bất kể một lĩnh vực nào, việc nên làm là giả định trong đầu một cuộc tranh luận giữa 3 thằng này. Sau khi 3 thằng cãi nhau xong, mình là người ở giữa để xem xét thông tin một cách trung lập và khách quan.
Thằng Hải sách: Tụi mày thấy con nhỏ kia không? Trên mạng nói là con gái mặt nhỏ, đeo kính nhìn trí thức, tóc dài là ngoan ngoãn và chung thủy lắm đó heng!
Thằng Hải sống: Ờ, tao cũng thấy nhiều đứa như vậy cũng ngoan, còn chung thủy hay không thì còn tùy, chứ tao thấy nhiều đứa bây giờ thực dụng lắm heng!
Thằng Hải nghiệm: Năm ngoái tao có con bồ, mặt cũng mặt nhỏ, đeo kính, tóc tài đến đít, nó cũng ngoan nhưng có thằng nhà giàu nó cua, thế là tao bị đá. Chưa biết được đâu heng!
Hải Nguyễn: Túm lại là con gái như vậy thường khá là ngoan. Còn "ngoan" được định nghĩa thế nào thì tùy các bác. Và con gái có quyền lựa chọn những điều mà họ cho là tốt hơn. Heng!
Ví dụ trên mang tính giải trí, hơi phóng đại về cách lập luận trong tư duy nhưng hi vọng bạn hiểu được ý nghĩa của nó. Mọi luồng kiến thức đến từ việc trải nghiệm và tiếp thu khác nhau sẽ nhìn nhận vấn đề khác nhau. Đừng vội nghe một chuyên gia, đọc một cuốn sách, nhận một lời tư vấn để coi nó là điều đúng đắn và là chân lý. Hãy tư duy độc lập, học hỏi không ngừng và chắt lọc cho riêng mình một cái gọi là "chân lý".
Học từ đâu ?
Tôi đọc sách để tôi xem quan điểm của tác giả, tôi nghe chuyên gia để xem quan điểm của chuyên gia chứ không ngay lập tức coi đó là điều luôn đúng (đối với tôi). Nếu như Richard Branson nghe theo lời Al Rise và Jack Trout cảnh báo về cái gọi là "bẫy mở rộng sản phẩm" thì sẽ không có siêu tập đoàn Virgin như hôm nay. Hay có người cho rằng chẳng cần khác biệt vẫn sống khỏe, và họ chứng minh cho luận điểm của họ.
Ví dụ nếu đọc nguyên phần "Lời nói đầu" trong cuốn "Chiến lược cạnh tranh" của Michael Porter (second edition) sẽ thấy tác giả nói về rất nhiều quan điểm của ông trong cuốn sách lần đầu xuất bản đã nhận được nhiều luồng ý kiến đóng góp, phản biện hay phân tích trái chiều từ các học giả gạo cội khác. M.Porter cũng không ngần ngại tiếp thu và phản biện những ý kiến này. Việc thấy những quan điểm của tác giả này đồng ý hay phản biện ý kiến của tác giả khác là một trong những điều khiến tôi bị thích thú không hề nhẹ. hihi
Có vẻ mọi thứ đều không phải là bất biến, đúng vậy. Nhưng may thay cho chúng ta, những trường hợp "đột biến" như Virgin rất rất hiếm, và thông thường những sự thành công hay thất bại đều có những quy luật chung, những quy luật hay phân tích mà các chuyên gia gạo cội viết sách và khi nhìn về thực tế, ta có thể coi nó là đúng và lấy nó làm chân lý của riêng mình, nếu như thấy nó đúng với quan điểm của mình.
Vì thế ngoài kiến thức trong sách của những chuyên gia gạo cội như Philip Kotler, Michael Porter, Al Ries, Jack Trout hay Bin Laden... đã quá quen thuộc, những diễn đàn như Brandsvietnam, toiyeumkt, hay các Blogger tài năng như Nguyễn Đức Sơn, Nguyễn Ngọc Long... đều là nguồn kiến thức tuyệt vời. Tôi vẫn có thể học từ một bà bán thịt, anh bán bàn chải, hay khi cầm trên tay chai nước, ngồi quán vỉa hè tôi cũng có cái để học bằng cách tự hỏi "tại sao?". Đó là cách tự học với chính mình (thằng Cuộc sống) và tôi thích cách này hơn.
Một người học marketing giỏi chưa chắc đã làm giỏi nếu đem một mớ kiến thức học thuật mà thiếu đi sự nhạy bén, linh hoạt trong việc cảm nhận và đánh giá thị trường, hay không biết cập nhật những xu hướng mới. Việc đi dạy có lẽ hợp với họ. Tuy nhiên muốn giỏi thì cũng không thể thiếu cái mớ học thuật ấy, có thể không nhiều và tỉ mỉ nhưng phải biết từ đó để phát triển, ứng dụng các phương pháp đó qua cuộc sống mỗi ngày.
Thẳng thắn mà nói thì tôi vẫn
đang nỗ lực học tập và làm việc để thoát kiếp Marketer cùi bắp. Với niềm đam mê của tôi và bạn, không lý do gì để khiến chúng ta dừng lại. Cái quan trọng là phải chủ động học hỏi, không ngừng hỏi “tại sao”, và tôi còn muốn học từ các bạn nữa. hihi
Học theo cách của tôi: Chuyện ba thằng.
Thân thắng & quyết ái !
